หน้าแรก › สถานที่ › วัดเชิงท่า

วัดเชิงท่า อยุธยา วัดที่พระเจ้าตากสินเรียนหนังสือในวัยเด็ก

วัดเชิงท่าตั้งอยู่ริมฝั่งเหนือของคลองเมือง ตรงข้ามพระราชวังหลวงของกรุงศรีอยุธยา เป็นวัดที่คนไทยรู้จักในฐานะที่เรียนหนังสือของเด็กชายสิน ซึ่งต่อมาคือสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ประวัติที่เล่าสืบกันมาว่าเมื่ออายุราว 7 ขวบ เด็กชายสินถูกส่งมาเรียนกับพระอาจารย์ทองดีที่วัดนี้ ซึ่งสมัยนั้นเรียกว่าวัดโกษาวาส วันนี้วัดยังมีพระสงฆ์ และมีโบราณสถานสมัยอยุธยาให้ชมหลายจุด

ที่นี่ในแต่ละสมัย

ปลายกรุงศรีอยุธยาพ.ศ. 2277–2307 · มีอยู่แล้ว

ตามประวัติที่เล่าสืบกันมา เมื่ออายุราว 7 ขวบ เด็กชายสินถูกส่งมาเรียนหนังสือกับพระอาจารย์ทองดีที่วัดนี้ ซึ่งสมัยนั้นเรียกว่าวัดโกษาวาส และยังเล่าว่าบวชเรียนที่นี่ด้วย วัดอยู่ตรงข้ามพระราชวังหลวงเพียงคลองกั้น เด็กวัดย่านนี้จึงเห็นขบวนเรือและชีวิตราชสำนักทุกวัน ในรัชกาลพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศมีการซ่อมวัดนี้ด้วย

ศึกล้อมกรุงพ.ศ. 2308–2310 · มีอยู่แล้ว

ระหว่างพม่าล้อมกรุง วัดอยู่นอกกำแพงฝั่งเหนือ ด้านเดียวกับทุ่งที่ทัพพม่าตั้งค่ายเรียงกันเข้ามาประชิดพระนคร ไม่มีบันทึกเฉพาะว่าวัดนี้ใช้ทำอะไรในศึก แต่ย่านฝั่งเหนือทั้งหมดตกอยู่ในแนวรบตลอด 14 เดือน

กรุงแตกและกู้กรุงพ.ศ. 2310 · มีอยู่แล้ว

หลังกรุงแตก วัดร้างไปพร้อมพระนคร งานศึกษาบางชิ้นเล่าว่าเมื่อพระเจ้าตากกลับมาตีค่ายโพธิ์สามต้นได้แล้ว ทรงมาประทับแรมที่พระที่นั่งในพระราชวังหลวง ซึ่งอยู่ใกล้วัดที่ทรงเคยบวชเรียน

สมัยกรุงธนบุรีพ.ศ. 2310–2325 · มีอยู่แล้ว

สมัยกรุงธนบุรี อยุธยาเป็นเมืองเก่าที่ผู้คนค่อยๆ กลับมาตั้งบ้านเรือน ไม่พบบันทึกว่าวัดนี้ได้รับการบูรณะในรัชกาลพระเจ้าตาก ต่อมาในรัชกาลที่ 1 มีการซ่อมวัด และรัชกาลที่ 4 พระราชทานชื่อใหม่ว่าวัดเชิงท่า

วันนี้มรดกโลก พ.ศ. 2534 · วัดที่ยังมีพระสงฆ์ (มีโบราณสถาน)

วัดที่ยังมีพระสงฆ์ มีปรางค์ประธาน อุโบสถฐานโค้งแบบท้องสำเภาที่กรมศิลปากรบูรณะใน พ.ศ. 2562 เจดีย์รายหลายองค์ ศาลาการเปรียญ และพิพิธภัณฑ์เล็กๆ ของวัด ยืนริมน้ำหน้าวัดจะมองเห็นฝั่งพระราชวังหลวง

ซากโบราณสถานอิฐและศาลเล็กในวัดเชิงท่า
วัดเชิงท่า · ภาพ: Stefan Fussan · CC BY-SA 3.0 ผ่าน Wikimedia Commons

วัดที่เด็กชายสินมาเรียนหนังสือ

สมเด็จพระเจ้าตากสินประสูติในกรุงศรีอยุธยาเมื่อ พ.ศ. 2277 ตามที่ยึดถือกันทั่วไป พระราชบิดาเป็นชาวจีนแต้จิ๋ว พระราชมารดาชื่อนกเอี้ยง ประวัติที่เล่าสืบกันมาว่าเจ้าพระยาจักรีขุนนางผู้ใหญ่รับเด็กชายสินไปเลี้ยงเป็นบุตรบุญธรรม และเมื่ออายุราว 7 ขวบได้ส่งมาเรียนหนังสือกับพระอาจารย์ทองดีที่วัดโกษาวาส ซึ่งก็คือวัดเชิงท่าในปัจจุบัน

วัดในสมัยนั้นคือโรงเรียน เด็กผู้ชายมาเรียนอ่านเขียนภาษาไทย เลข และหนังสือขอม รวมถึงตำราต่างๆ จากพระสงฆ์ เรื่องเล่าว่าเด็กชายสินเรียนอยู่หลายปี ก่อนเข้าไปถวายตัวเป็นมหาดเล็ก และกลับมาบวชเรียนอีกครั้งเมื่อโตขึ้น เรื่องเหล่านี้มาจากประวัติที่เรียบเรียงในสมัยหลัง ไม่ปรากฏในพระราชพงศาวดาร จึงควรอ่านในฐานะประวัติที่เล่าสืบกันมา

ชื่อวัดที่เปลี่ยนไปหลายครั้ง

ป้ายของกรมศิลปากรเชื่อมชื่อวัดโกษาวาสเข้ากับเจ้าพระยาโกษาปาน ขุนนางสมัยสมเด็จพระนารายณ์ที่เป็นผู้บูรณะวัด คนในท้องถิ่นยังเล่าว่าชื่อแรกอาจเป็นวัดคอยท่า เพราะอยู่ริมท่าน้ำที่ผู้คนมารอเรือ ต่อมาเมื่อวัดทรุดโทรมมีชื่อเรียกว่าวัดตีนท่า จนรัชกาลที่ 4 พระราชทานชื่อวัดเชิงท่าที่ใช้มาจนทุกวันนี้

แผนที่ชาวตะวันตกสมัยปลายรัชกาลสมเด็จพระนารายณ์วาดย่านนี้เป็นอู่เรือ และการขุดค้นใน พ.ศ. 2563 พบลาดอิฐริมน้ำที่อาจเป็นท่าเทียบเรือ วัดจึงอยู่ในย่านที่คึกคักด้วยเรือมาตลอดสมัยอยุธยา

สิ่งที่ควรดู

ปรางค์ประธานแบบขอมยังมีร่องรอยพระพุทธรูปยืนประดับ อุโบสถมีฐานโค้งแบบท้องสำเภาซึ่งเป็นลักษณะของสถาปัตยกรรมอยุธยาตอนปลาย กรมศิลปากรบูรณะเมื่อ พ.ศ. 2562 รอบวัดมีเจดีย์รายสมัยอยุธยาหลายองค์ และใบเสมาที่ยังเหลืออยู่เกือบครบ

ภายในศาลาการเปรียญมีธรรมาสน์ยาวประดับกระจกเกรียบสมัยอยุธยา และภาพจิตรกรรมที่เขียนในสมัยรัตนโกสินทร์ ซึ่งเริ่มเสื่อมตามกาลเวลา ส่วนที่วัดยังเปิดใช้งานมีกุฏิสงฆ์ หอระฆัง รอยพระพุทธบาท และพิพิธภัณฑ์เล็กๆ ของวัด

ไปวัดเชิงท่าอย่างไร

วัดอยู่นอกเกาะเมืองด้านเหนือ ข้ามสะพานจากฝั่งพระราชวังหลวงไปไม่ไกล ถ้ามาด้วยรถให้ใช้ถนนเลียบคลองเมืองฝั่งเหนือ ผ่านวัดหน้าพระเมรุไปทางตะวันตก ถ้าเที่ยวทางเรือรอบเกาะ วัดมีท่าเรือของตัวเอง เหมาะเป็นจุดแรกของวันตามรอยพระเจ้าตาก ก่อนข้ามไปพระราชวังหลวงที่ทรงรับราชการเป็นมหาดเล็ก

เรื่องที่นักประวัติศาสตร์ยังเห็นต่าง

  • พระเจ้าตากเรียนที่วัดนี้จริงหรือไม่: เรื่องนี้มาจากประวัติที่เรียบเรียงในสมัยหลังและคำบอกเล่า ไม่ปรากฏในพระราชพงศาวดาร แต่เป็นที่ยอมรับกันกว้างขวางและวัดเองก็รักษาเรื่องเล่านี้ไว้
  • ชื่อวัดคอยท่าและวัดย่า: เป็นคำบอกเล่าในท้องถิ่น ยังไม่พบเอกสารเก่ายืนยัน

ข้อมูลการเที่ยวชม

  • ค่าเข้าชม: ไม่เก็บค่าเข้าชม (ตามข้อมูลปี 2569)
  • แต่งกายสุภาพ และไม่ปีนปรางค์หรือเจดีย์ราย
  • ถ้าอยากชมธรรมาสน์และภาพจิตรกรรม ควรสอบถามพระหรือเจ้าหน้าที่ของวัดก่อน
  • ยืนริมน้ำหน้าวัดจะมองเห็นฝั่งพระราชวังหลวง ตรงข้ามคือย่านที่พระเจ้าตากรับราชการเป็นมหาดเล็ก

เวลาและค่าเข้าชมอาจเปลี่ยนแปลง ควรตรวจสอบก่อนเดินทาง

คำถามที่พบบ่อย

วัดเชิงท่ากับวัดโกษาวาสคือวัดเดียวกันไหม

ใช่ วัดโกษาวาสเป็นชื่อในสมัยอยุธยา รัชกาลที่ 4 พระราชทานชื่อใหม่ว่าวัดเชิงท่า

พระเจ้าตากเรียนหนังสือที่วัดเชิงท่าจริงไหม

ประวัติที่เล่าสืบกันมาบอกว่าทรงเรียนกับพระอาจารย์ทองดีที่วัดนี้ตั้งแต่ราว 7 ขวบ แต่เรื่องนี้ไม่ปรากฏในพระราชพงศาวดาร

เข้าชมวัดเชิงท่าเสียเงินไหม

ตามข้อมูลปี 2569 ไม่เก็บค่าเข้าชม เพราะเป็นวัดที่ยังมีพระสงฆ์

ปรับปรุงล่าสุด 11 พฤศจิกายน 2569