หน้าแรก › สถานที่ › หมู่บ้านโปรตุเกส

หมู่บ้านโปรตุเกส อยุธยา จากค่ายที่แตกถึงชุมชนใหม่ที่กรุงธนบุรี

หมู่บ้านโปรตุเกสทางใต้ของเกาะเมืองอยุธยาเป็นชุมชนชาวยุโรปที่เก่าแก่ที่สุดของกรุงศรีอยุธยา ในศึกเสียกรุงครั้งที่ 2 ชาวโปรตุเกสถูกเรียกมาช่วยรักษาพระนคร ค่ายของพวกเขาแตกก่อนกรุงแตกราวสองสัปดาห์ ทหารโปรตุเกสส่วนหนึ่งไปอยู่ในทัพพระเจ้าตาก และหลังตั้งกรุงธนบุรี พระองค์พระราชทานที่ดินให้ชาวโปรตุเกสตั้งชุมชนใหม่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา ซึ่งยังเหลือเป็นย่านกุฎีจีนจนทุกวันนี้

ที่นี่ในแต่ละสมัย

ปลายกรุงศรีอยุธยาพ.ศ. 2277–2307 · มีอยู่แล้ว

ชุมชนชาวโปรตุเกสและลูกหลานที่อยู่มาตั้งแต่สมัยสมเด็จพระไชยราชาธิราช มีโบสถ์ของคณะโดมินิกัน เยซูอิต และฟรันซิสกัน ทหารโปรตุเกสรับราชการเป็นทหารปืนของกรุงศรีอยุธยา

ศึกล้อมกรุงพ.ศ. 2308–2310 · มีอยู่แล้ว

ระหว่างพม่าล้อมกรุง ชาวโปรตุเกสถูกเรียกมาช่วยรักษาพระนคร ค่ายบ้านโปรตุเกสแตกในวันที่ 21 มีนาคม 2310 และวันที่ 23 มีนาคม ทัพพม่าเผาโบสถ์ซานโดมิงโก ซานเปาโล และเซนต์โยเซฟ

กรุงแตกและกู้กรุงพ.ศ. 2310 · มีอยู่แล้ว

หลังกรุงแตก ชาวโปรตุเกสถูกกวาดต้อนหรือกระจัดกระจาย งานศึกษาจากโปรตุเกสระบุว่ามีทหารโปรตุเกสราว 79 คนอยู่ในทัพพระเจ้าตากช่วง พ.ศ. 2310–2311

สมัยกรุงธนบุรีพ.ศ. 2310–2325 · มีอยู่แล้ว

สมัยกรุงธนบุรี พระเจ้าตากพระราชทานที่ดินริมแม่น้ำเจ้าพระยาให้ชาวโปรตุเกสที่ช่วยรบตั้งชุมชนใหม่ ซึ่งต่อมาคือย่านกุฎีจีนและโบสถ์ซางตาครู้สในกรุงเทพฯ ส่วนหมู่บ้านเดิมที่อยุธยาร้างไป

วันนี้มรดกโลก พ.ศ. 2534 · แหล่งโบราณคดี

เห็นซากโบสถ์โดมินิกัน (นักบุญเปโตร) และหลุมฝังศพที่ขุดพบโครงกระดูกกว่า 200 โครงในอาคารคลุม

อาคารสีขาวมีไม้กางเขนในพื้นที่หมู่บ้านโปรตุเกส อยุธยา
หมู่บ้านโปรตุเกส อยุธยา · ภาพ: แอนเดอร์สัน · CC BY-SA 4.0 ผ่าน Wikimedia Commons

ทหารปืนชาวโปรตุเกส

ชาวโปรตุเกสเข้ามาในกรุงศรีอยุธยาตั้งแต่ต้นพุทธศตวรรษที่ 21 และได้รับพระราชทานที่ดินทางใต้ของพระนครในสมัยสมเด็จพระไชยราชาธิราช ทหารโปรตุเกสรับราชการเป็นทหารปืนและช่างปืนใหญ่ ชุมชนมีโบสถ์ของคณะนักบวชหลายคณะ และลูกหลานที่เกิดในอยุธยาหลายรุ่นพูดภาษาไทยและรับราชการ

มีนาคม 2310: ค่ายโปรตุเกสแตก

ในเดือนธันวาคม 2309 ราชสำนักเรียกชาวโปรตุเกสมาช่วยรักษาพระนครพร้อมกับชาวจีน ทัพพม่าค่อยๆ ตีค่ายทางใต้ของพระนครทีละแห่ง ค่ายจีนที่คลองสวนพลูแตกในกลางเดือนมีนาคม ค่ายบ้านโปรตุเกสแตกในวันที่ 21 มีนาคม 2310 และสองวันต่อมาทัพพม่าเผาโบสถ์ซานโดมิงโก ซานเปาโล และเซนต์โยเซฟ อีกราวสองสัปดาห์กรุงก็แตก

เว็บไซต์ Ayutthaya Historical Research อ้างต่อจากงานศึกษาของโปรตุเกสปี ค.ศ. 1983 ว่ามีทหารโปรตุเกสราว 79 คนอยู่ในทัพพระเจ้าตากในช่วง พ.ศ. 2310–2311 บางส่วนอาจออกจากพระนครไปพร้อมทัพที่ตีฝ่าวงล้อมเมื่อต้นเดือนมกราคม

จากสำเภาล่มถึงกุฎีจีน

หลังตั้งกรุงธนบุรี พระเจ้าตากพระราชทานที่ดินริมแม่น้ำเจ้าพระยาให้ชาวโปรตุเกสที่ช่วยรบตั้งชุมชนและโบสถ์ ชุมชนนี้กลายเป็นย่านกุฎีจีน มีโบสถ์ซางตาครู้สเป็นศูนย์กลางมาจนทุกวันนี้ ส่วนหมู่บ้านเดิมที่อยุธยาร้างไป กรมศิลปากรขุดค้นพบซากโบสถ์โดมินิกันและหลุมฝังศพที่มีโครงกระดูกกว่า 200 โครง ซึ่งจัดแสดงในอาคารคลุมให้ชมได้

การไปชมหมู่บ้านโปรตุเกสที่อยุธยาแล้วต่อไปย่านกุฎีจีนที่กรุงเทพฯ จึงเป็นการตามรอยชุมชนเดียวกันข้ามสองราชธานี

ไปชมหมู่บ้านโปรตุเกสวันนี้

บริเวณชุมชนเดิมอยู่ริมฝั่งใต้ของแม่น้ำเจ้าพระยา ทางใต้ของเกาะเมือง การขุดค้นทางโบราณคดีพบฐานโบสถ์และหลุมฝังศพที่เปิดให้ชม ในทริปอยุธยายามเย็นของเว็บนี้ ที่นี่เป็นจุดแรกช่วงบ่าย ต่อด้วยวัดพนัญเชิงที่อยู่ไม่ไกล

เรื่องของชุมชนนี้ช่วยให้เห็นว่ากรุงศรีอยุธยาในวัยหนุ่มของพระเจ้าตากเป็นเมืองนานาชาติ และคนต่างชาติหลายกลุ่มอยู่ในเหตุการณ์จนช่วงท้ายของการล้อม เวลาเปิดชมอาจเปลี่ยน ควรตรวจสอบก่อนไป

ทหารโปรตุเกสที่รอดจากสงครามบางส่วนไปตั้งชุมชนใหม่ที่กรุงธนบุรี ซึ่งต่อมาเป็นที่มาของชุมชนชาวคริสต์ริมแม่น้ำเจ้าพระยาย่านกุฎีจีน

เรื่องที่นักประวัติศาสตร์ยังเห็นต่าง

  • จำนวนทหารโปรตุเกสในทัพพระเจ้าตาก: ตัวเลข 79 คนมาจากงานศึกษาจากโปรตุเกสที่อ้างต่อ ยังไม่พบในพงศาวดารไทย

ข้อมูลการเที่ยวชม

  • เวลาเปิดและค่าเข้าชมอาจเปลี่ยนแปลง ควรสอบถามก่อนเดินทาง
  • ภายในอาคารเป็นหลุมฝังศพ ควรสำรวมและให้เกียรติผู้ล่วงลับ
  • เที่ยวต่อหมู่บ้านญี่ปุ่นและวัดพนัญเชิงในย่านเดียวกัน

คำถามที่พบบ่อย

หมู่บ้านโปรตุเกสเกี่ยวกับพระเจ้าตากอย่างไร

ทหารโปรตุเกสส่วนหนึ่งอยู่ในทัพพระเจ้าตาก และหลังตั้งกรุงธนบุรี พระองค์พระราชทานที่ดินให้ชาวโปรตุเกสตั้งชุมชนที่กุฎีจีน

ค่ายโปรตุเกสแตกเมื่อไร

วันที่ 21 มีนาคม 2310 ราวสองสัปดาห์ก่อนกรุงแตก

ปรับปรุงล่าสุด 11 พฤศจิกายน 2569