หน้าแรก › สถานที่ › หมู่บ้านโปรตุเกส
หมู่บ้านโปรตุเกส อยุธยา จากค่ายที่แตกถึงชุมชนใหม่ที่กรุงธนบุรี
หมู่บ้านโปรตุเกสทางใต้ของเกาะเมืองอยุธยาเป็นชุมชนชาวยุโรปที่เก่าแก่ที่สุดของกรุงศรีอยุธยา ในศึกเสียกรุงครั้งที่ 2 ชาวโปรตุเกสถูกเรียกมาช่วยรักษาพระนคร ค่ายของพวกเขาแตกก่อนกรุงแตกราวสองสัปดาห์ ทหารโปรตุเกสส่วนหนึ่งไปอยู่ในทัพพระเจ้าตาก และหลังตั้งกรุงธนบุรี พระองค์พระราชทานที่ดินให้ชาวโปรตุเกสตั้งชุมชนใหม่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา ซึ่งยังเหลือเป็นย่านกุฎีจีนจนทุกวันนี้
ที่นี่ในแต่ละสมัย
ชุมชนชาวโปรตุเกสและลูกหลานที่อยู่มาตั้งแต่สมัยสมเด็จพระไชยราชาธิราช มีโบสถ์ของคณะโดมินิกัน เยซูอิต และฟรันซิสกัน ทหารโปรตุเกสรับราชการเป็นทหารปืนของกรุงศรีอยุธยา
ระหว่างพม่าล้อมกรุง ชาวโปรตุเกสถูกเรียกมาช่วยรักษาพระนคร ค่ายบ้านโปรตุเกสแตกในวันที่ 21 มีนาคม 2310 และวันที่ 23 มีนาคม ทัพพม่าเผาโบสถ์ซานโดมิงโก ซานเปาโล และเซนต์โยเซฟ
หลังกรุงแตก ชาวโปรตุเกสถูกกวาดต้อนหรือกระจัดกระจาย งานศึกษาจากโปรตุเกสระบุว่ามีทหารโปรตุเกสราว 79 คนอยู่ในทัพพระเจ้าตากช่วง พ.ศ. 2310–2311
สมัยกรุงธนบุรี พระเจ้าตากพระราชทานที่ดินริมแม่น้ำเจ้าพระยาให้ชาวโปรตุเกสที่ช่วยรบตั้งชุมชนใหม่ ซึ่งต่อมาคือย่านกุฎีจีนและโบสถ์ซางตาครู้สในกรุงเทพฯ ส่วนหมู่บ้านเดิมที่อยุธยาร้างไป
เห็นซากโบสถ์โดมินิกัน (นักบุญเปโตร) และหลุมฝังศพที่ขุดพบโครงกระดูกกว่า 200 โครงในอาคารคลุม

ทหารปืนชาวโปรตุเกส
ชาวโปรตุเกสเข้ามาในกรุงศรีอยุธยาตั้งแต่ต้นพุทธศตวรรษที่ 21 และได้รับพระราชทานที่ดินทางใต้ของพระนครในสมัยสมเด็จพระไชยราชาธิราช ทหารโปรตุเกสรับราชการเป็นทหารปืนและช่างปืนใหญ่ ชุมชนมีโบสถ์ของคณะนักบวชหลายคณะ และลูกหลานที่เกิดในอยุธยาหลายรุ่นพูดภาษาไทยและรับราชการ
มีนาคม 2310: ค่ายโปรตุเกสแตก
ในเดือนธันวาคม 2309 ราชสำนักเรียกชาวโปรตุเกสมาช่วยรักษาพระนครพร้อมกับชาวจีน ทัพพม่าค่อยๆ ตีค่ายทางใต้ของพระนครทีละแห่ง ค่ายจีนที่คลองสวนพลูแตกในกลางเดือนมีนาคม ค่ายบ้านโปรตุเกสแตกในวันที่ 21 มีนาคม 2310 และสองวันต่อมาทัพพม่าเผาโบสถ์ซานโดมิงโก ซานเปาโล และเซนต์โยเซฟ อีกราวสองสัปดาห์กรุงก็แตก
เว็บไซต์ Ayutthaya Historical Research อ้างต่อจากงานศึกษาของโปรตุเกสปี ค.ศ. 1983 ว่ามีทหารโปรตุเกสราว 79 คนอยู่ในทัพพระเจ้าตากในช่วง พ.ศ. 2310–2311 บางส่วนอาจออกจากพระนครไปพร้อมทัพที่ตีฝ่าวงล้อมเมื่อต้นเดือนมกราคม
จากสำเภาล่มถึงกุฎีจีน
หลังตั้งกรุงธนบุรี พระเจ้าตากพระราชทานที่ดินริมแม่น้ำเจ้าพระยาให้ชาวโปรตุเกสที่ช่วยรบตั้งชุมชนและโบสถ์ ชุมชนนี้กลายเป็นย่านกุฎีจีน มีโบสถ์ซางตาครู้สเป็นศูนย์กลางมาจนทุกวันนี้ ส่วนหมู่บ้านเดิมที่อยุธยาร้างไป กรมศิลปากรขุดค้นพบซากโบสถ์โดมินิกันและหลุมฝังศพที่มีโครงกระดูกกว่า 200 โครง ซึ่งจัดแสดงในอาคารคลุมให้ชมได้
การไปชมหมู่บ้านโปรตุเกสที่อยุธยาแล้วต่อไปย่านกุฎีจีนที่กรุงเทพฯ จึงเป็นการตามรอยชุมชนเดียวกันข้ามสองราชธานี
ไปชมหมู่บ้านโปรตุเกสวันนี้
บริเวณชุมชนเดิมอยู่ริมฝั่งใต้ของแม่น้ำเจ้าพระยา ทางใต้ของเกาะเมือง การขุดค้นทางโบราณคดีพบฐานโบสถ์และหลุมฝังศพที่เปิดให้ชม ในทริปอยุธยายามเย็นของเว็บนี้ ที่นี่เป็นจุดแรกช่วงบ่าย ต่อด้วยวัดพนัญเชิงที่อยู่ไม่ไกล
เรื่องของชุมชนนี้ช่วยให้เห็นว่ากรุงศรีอยุธยาในวัยหนุ่มของพระเจ้าตากเป็นเมืองนานาชาติ และคนต่างชาติหลายกลุ่มอยู่ในเหตุการณ์จนช่วงท้ายของการล้อม เวลาเปิดชมอาจเปลี่ยน ควรตรวจสอบก่อนไป
ทหารโปรตุเกสที่รอดจากสงครามบางส่วนไปตั้งชุมชนใหม่ที่กรุงธนบุรี ซึ่งต่อมาเป็นที่มาของชุมชนชาวคริสต์ริมแม่น้ำเจ้าพระยาย่านกุฎีจีน
เรื่องที่นักประวัติศาสตร์ยังเห็นต่าง
- จำนวนทหารโปรตุเกสในทัพพระเจ้าตาก: ตัวเลข 79 คนมาจากงานศึกษาจากโปรตุเกสที่อ้างต่อ ยังไม่พบในพงศาวดารไทย
ข้อมูลการเที่ยวชม
- เวลาเปิดและค่าเข้าชมอาจเปลี่ยนแปลง ควรสอบถามก่อนเดินทาง
- ภายในอาคารเป็นหลุมฝังศพ ควรสำรวมและให้เกียรติผู้ล่วงลับ
- เที่ยวต่อหมู่บ้านญี่ปุ่นและวัดพนัญเชิงในย่านเดียวกัน
คำถามที่พบบ่อย
หมู่บ้านโปรตุเกสเกี่ยวกับพระเจ้าตากอย่างไร
ทหารโปรตุเกสส่วนหนึ่งอยู่ในทัพพระเจ้าตาก และหลังตั้งกรุงธนบุรี พระองค์พระราชทานที่ดินให้ชาวโปรตุเกสตั้งชุมชนที่กุฎีจีน
ค่ายโปรตุเกสแตกเมื่อไร
วันที่ 21 มีนาคม 2310 ราวสองสัปดาห์ก่อนกรุงแตก
ปรับปรุงล่าสุด 11 พฤศจิกายน 2569