หน้าแรก › สถานที่ › วัดใหญ่ชัยมงคล
วัดใหญ่ชัยมงคล ฐานกองเรือของพระยาตากในศึกเสียกรุง
วัดใหญ่ชัยมงคลเป็นวัดใหญ่ทางตะวันออกเฉียงใต้ของเกาะเมืองอยุธยา คนส่วนใหญ่รู้จักวัดนี้จากเจดีย์ชัยมงคลที่ผูกกับเรื่องสมเด็จพระนเรศวร แต่ในศึกเสียกรุงครั้งที่ 2 วัดนี้คือที่ตั้งกองเรือของพระยาตากกับพระยาเพชรบุรีในช่วงน้ำหลากปลาย พ.ศ. 2309 และเป็นจุดที่ทั้งสองยกออกไปรบที่วัดสังฆาวาส ศึกที่เปลี่ยนความคิดของพระยาตากต่อการรักษาพระนคร
ที่นี่ในแต่ละสมัย
วัดใหญ่ทางตะวันออกเฉียงใต้ของพระนคร สร้างตั้งแต่ พ.ศ. 1900 ในชื่อวัดป่าแก้ว เจดีย์ชัยมงคลองค์ใหญ่ผูกกับเรื่องเล่าสมัยสมเด็จพระนเรศวร ในช่วงที่นายสินเติบโต วัดนี้เป็นวัดสำคัญที่มองเห็นได้จากแม่น้ำป่าสัก
ช่วงน้ำหลากเดือนพฤศจิกายน 2309 พระยาเพชรบุรี (เรือง) กับพระยาตากคุมกองเรือมาตั้งอยู่ที่วัดใหญ่ชัยมงคล คอยรับทัพพม่าที่ใช้เรือเคลื่อนไหวในทุ่งน้ำทางตะวันออกและใต้ของพระนคร จากที่นี่ทั้งสองยกออกไปรบที่วัดสังฆาวาส
หลังกรุงแตก วัดร้างลงเช่นเดียวกับวัดอื่นนอกเกาะเมือง เจดีย์ใหญ่ยังตั้งอยู่แต่ไม่มีพระสงฆ์ดูแล
สมัยกรุงธนบุรีและอีกหลายรัชกาลต่อมา วัดยังร้าง จนมีพระสงฆ์กลับมาจำพรรษาอีกครั้งเมื่อ พ.ศ. 2500
วัดที่ผู้คนมาไหว้พระมากที่สุดแห่งหนึ่งของอยุธยา เจดีย์ประธานสูงเด่น มีพระพุทธรูปเรียงรายรอบระเบียงคด และพระพุทธไสยาสน์กลางแจ้ง
วัดป่าแก้วกับเจดีย์ชัยมงคล
พงศาวดารบันทึกว่าสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 โปรดให้สร้างวัดนี้เมื่อ พ.ศ. 1900 สำหรับพระสงฆ์คณะป่าแก้ว ต่อมาวัดผูกกับเรื่องเล่าว่าสมเด็จพระนเรศวรโปรดให้สร้างเจดีย์ใหญ่เป็นที่ระลึกชัยชนะในสงครามยุทธหัตถี จึงได้ชื่อเจดีย์ชัยมงคล วัดตั้งอยู่ข้ามแม่น้ำป่าสักจากเกาะเมือง ในหน้าน้ำทุ่งรอบวัดจะกลายเป็นผืนน้ำกว้าง
ภูมิประเทศแบบนี้ทำให้วัดใหญ่ชัยมงคลเป็นจุดยุทธศาสตร์ในหน้าน้ำ ใครคุมเรือได้ก็เคลื่อนกำลังไปทางตะวันออกและใต้ของพระนครได้
กองเรือของพระยาตาก ปลาย พ.ศ. 2309
ราชสำนักอยุธยาหวังว่าน้ำหลากจะบีบให้ทัพพม่าถอยกลับเหมือนศึกครั้งก่อนๆ แต่แม่ทัพพม่าเตรียมเรือและตั้งค่ายบนที่ดอนรอบเมือง ในเดือนพฤศจิกายน 2309 เมื่อน้ำขึ้นสูงสุด พระยาเพชรบุรี (เรือง) กับพระยาตากคุมกองเรือมาตั้งที่วัดใหญ่ชัยมงคล คอยรับทัพเรือพม่าในทุ่งทางตะวันออกเฉียงใต้
จากที่นี่ทั้งสองยกเรือไปรบทัพพม่าที่ทุ่งใกล้วัดสังฆาวาส กองเรือพระยาเพชรบุรีถูกล้อมจนแตก พระยาเพชรบุรีเสียชีวิต พงศาวดารเล่าว่ากองของพระยาตากและหลวงสรเสนีไม่ได้เข้าช่วย หลังศึกนี้พระยาตากย้ายไปตั้งค่ายที่วัดพิชัย และเริ่มคิดเรื่องการออกไปหากำลังนอกพระนคร
จากวัดร้างถึงวัดที่คนมาไหว้มากที่สุด
หลังเสียกรุง วัดใหญ่ชัยมงคลร้างไปนาน จนมีพระสงฆ์กลับมาจำพรรษาอีกครั้งเมื่อ พ.ศ. 2500 วันนี้เป็นวัดที่ผู้คนมากราบไหว้ขอพรมากที่สุดแห่งหนึ่งของอยุธยา ขึ้นบันไดเจดีย์ประธานไปได้ รอบระเบียงคดมีพระพุทธรูปเรียงราย และมีพระพุทธไสยาสน์ขนาดใหญ่กลางแจ้ง
ถ้าจะตามรอยพระยาตาก ให้ชมวัดนี้คู่กับวัดพิชัยสงครามที่อยู่ห่างไปทางเหนือราว 1 กิโลเมตรครึ่ง สองวัดนี้คือฐานของพระยาตากในช่วงปลายศึกก่อนตีฝ่าวงล้อม
ศึกทางเรือคราวนั้นในพงศาวดาร
พงศาวดารฉบับพระราชหัตถเลขาเล่าว่าราชสำนักให้พระยาตาก พระยาเพชรบุรี และหลวงศรเสนี ออกมาตั้งที่วัดป่าแก้วเพื่อสกัดเรือพม่า พระยาเพชรบุรีนำเรือ 5 ลำเข้าตีแต่ถูกล้อม ฝ่ายกรุงศรีอยุธยาตายเจ็ดสิบเศษ ฝ่ายพม่าตาย 41 คน และพระยาเพชรบุรีถูกจับจนเสียชีวิต ส่วนพระยาตากกับหลวงศรเสนีจอดเรืออยู่ไม่ได้เข้าช่วย แล้วถอยไปตั้งที่วัดพิชัย
นักประวัติศาสตร์อ่านตอนนี้ต่างกัน บางคนเห็นว่าเป็นจุดที่พระยาตากเริ่มคิดแยกตัว บางคนชี้ว่าพงศาวดารที่ชำระชั้นหลังอาจเล่าเพื่ออธิบายการออกจากกรุงในอีกไม่กี่สัปดาห์ต่อมา อ่านหลักฐานเทียบกันได้ในหน้าพงศาวดาร เรื่องพระยาตากออกจากกรุงศรีอยุธยา
เรื่องที่นักประวัติศาสตร์ยังเห็นต่าง
- พระยาตากไม่ช่วยพระยาเพชรบุรีเพราะอะไร: พงศาวดารไม่ให้เหตุผลชัด บางคำอธิบายว่ากองของพระยาตากอยู่ไกลหรือเห็นว่าสู้ไม่ได้ บางคำอธิบายผูกกับความขัดแย้งในราชสำนักที่ทำให้พระยาตากถูกตำหนิมาก่อน
ข้อมูลการเที่ยวชม
- เวลาเปิด: ทุกวัน ประมาณ 08.00–17.00 น. (ข้อมูลปี 2569)
- ค่าเข้าชม: ชาวไทยไม่เสียค่าเข้า ชาวต่างชาติมีค่าบำรุงสถานที่ (ข้อมูลปี 2569 ระบุ 20 บาท)
- เป็นวัดที่มีพระสงฆ์จำพรรษา ควรแต่งกายสุภาพ ปิดไหล่และเข่า
- มาช่วงเช้าจะร้อนน้อยกว่าและคนไม่หนาแน่นเท่าช่วงสาย
- แวะวัดพิชัยสงครามต่อได้ อยู่ห่างไปทางเหนือราว 1.5 กม.
เวลาและค่าเข้าชมอาจเปลี่ยนแปลง ควรตรวจสอบก่อนเดินทาง
คำถามที่พบบ่อย
วัดใหญ่ชัยมงคลเกี่ยวกับพระเจ้าตากอย่างไร
ในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2309 ระหว่างพม่าล้อมกรุง พระยาตากกับพระยาเพชรบุรีตั้งกองเรืออยู่ที่วัดนี้ ก่อนยกไปรบที่วัดสังฆาวาส
วัดใหญ่ชัยมงคลเปิดกี่โมง
ทุกวัน ประมาณ 08.00–17.00 น. ตามข้อมูลปี 2569 ควรตรวจสอบก่อนเดินทาง
ปรับปรุงล่าสุด 11 พฤศจิกายน 2569